Op gebied van arbeidsomstandigheden en het hierbij behorend beleid zijn werkgever en werknemer vaak samen voor allerlei zaken verantwoordelijk. De verantwoordelijkheden van beide partijen zorgen gezamenlijk voor het waarborgen van veiligheid en gezondheid. De plichten van de werknemer zijn vastgelegd in allerlei wetten, maar wat zijn deze precies? En wat zijn de gevolgen als deze niet worden nagekomen?
Veel van de verplichtingen staan duidelijk vastgelegd in artikel 11 Arbowet. Los van deze verplichtingen blijven een aantal zaken de verantwoordelijkheid van de werkgever. Hierbij kun je denken aan het geven van adequate instructies en toelichting. Ook het beschikbaar stellen van de juiste apparatuur en andere hulpmiddelen voor de werknemer blijven de verantwoordelijkheid van de werkgever. Bovendien valt het toezicht houden op uitvoering van de werkzaamheden ook onder de verplichting van de werkgever.
Deze verplichtingen van de werkgever kwamen sterk naar voren in een zaak van het gerechtshof in 's-Hertogenbosch (ECLI:NL:GHSHE:2017:943). In de betreffende zaak waren drie werknemers om het leven gekomen door inademing van zwavelwaterstofgas dat was vrijgekomen. In deze vreselijke zaak werd de werkgever verantwoordelijk gesteld voor het onvoldoende waarborgen van de veiligheid en gezondheid van de werknemers. Dit wordt gezien als overtreding van artikelen 3, 5 en 8 Arbowet. De werkgever had volgens de rechtbank wel degelijk moeten weten dat er een gevaar bestond of te verwachten was voor de gezondheid van de werknemers. Deze risico's moeten namelijk altijd worden vastgelegd in een RI&E zoals genoemd in artikel 5 Arbowet en deze ontbrak volledig bij het betreffende bedrijf.
Toch kan de werknemer wel degelijk verantwoordelijk worden gehouden bij het onvoldoende nakomen van zijn verplichtingen door bijvoorbeeld de Arbeidsinspectie. In sommige gevallen kan dit zelfs een ontslag ten gevolge hebben. Een rechtszaak aan het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden besliste over zo'n ontslag (ECLI:NL:GHARL:2017:11448). Doordat een werknemer een rookverbod had genegeerd was deze ontslagen. De betreffende werknemer, in dienst bij een industriële bakker, wordt na meerdere waarschuwingen op staande voet ontslagen voor het overtreden van het rookverbod. De werknemer werd betrapt op roken in een kleine ruimte waar deeg moest rijzen. In eerste instantie draait de kantonrechter het ontslag terug, maar het gerechtshof acht het ontslag later terecht. Dit baseren ze op de voorgaande incidenten en waarschuwingen en de gevoeligheid van de plek waar de overtreding plaatsvond.
Samen zorgen de werknemer en werkgever dus voor een veilige en gezonde werkomgeving. Zo'n werkomgeving wordt gerealiseerd door het nakomen van allerlei verplichtingen. Wanneer een van de betrokkenen deze verplichtingen niet nakomt, kan het zeer ernstige gevolgen hebben. Door een arbeidsomstandighedenbeleid wordt inzichtelijk gemaakt waaraan moet worden voldaan en middels een verplichte RI&E worden de risico’s uiteengezet.